سال رونق تولید

کلید حل مشکلات اقتصادی توسعه تولید ملی است

آمایش سرزمین

آمایش سرزمین گزینه ای برای افزایش پایداری توان سرزمینی است

آمایش سرزمین

آمایش سرزمین یک استراتژی برای رسیدن به توسعه ای هرچه عادلانه تر و انسانی تر است

آمایش سرزمین

در نگاه آمایشی پایداری محیط زیست و بازگشت به طبیعت اهمیت خواهد یافت

نظام رتبه بندی umultirank 2019 برای اولین بار در سال 2014 با رتبه بندی بیش از 850 دانشگاه، 1000 دانشکده و 5000 گروه آموزشی در 74 کشور جهان کار خود را آغاز کرد و هم اکنون فهرست رتبه بندی دانشگاه‌های جهان را در سال 2019 میلادی را منتشر کرده است.                                      

این نظام رتبه بندی با رویکردی چندبعدی مؤسسات آموزش عالی را رتبه بندی می‌کند که عبارتند از آموزش و یادگیری، پژوهش، انتقال دانش، جهت گیری بین المللی و موقعیت داخلی. درحقیقت با کمک داده‌های ارائه شده توسط این نظام رتبه بندی، کاربران می‌توانند بر اساس سنجه‌ها و شاخص‌های مورد نظر خود به مقایسه دانشگاه‌های مختلف بپردازند.
جدیدترین نتایج این رتبه‌بندی نشان می‌دهد که 19 دانشگاه ایرانی در فهرست دانشگاه‌های جهان قرار دارند. این دانشگاه‌های ایرانی شامل علامه طباطبایی، الزهرا (س)، صنعتی امیرکبیر، آزاد واحد علوم تحقیقات، فردوسی مشهد، علم و صنعت ایران، صنعتی اصفهان، آزاد واحد نجف آباد، کاشان، علوم پزشکی شهیدبهشتی، موسسه تحقیقاتی شاخص پژوه، صنعتی شریف، شیراز، تبریز، تربیت مدرس، تهران، علوم پزشکی تهران، خواجه نصیرالدین طوسی و یزد هستند.

پژوهشگاه مهندسی بحران های طبیعی شاخص پژوه با اخذ مجوز رسمی – قطعی از وزارت علوم تحقیقات و فناوری در قالب 3 پژوهشکده مدیریت، جغرافیا و فناوری های نوین، به عنوان اولین پژوهشگاه خصوصی کشور در راستای سند علم و فناوری ابلاغی مقام معظم رهبری (مد ظله العالی ) و تاکید بر حضور بخش خصوصی در عرصه علم و فناوری  فعالیت های پژوهشی و تحقیقاتی تاسیس و فعالیت های خود را در سطح ملی و بین المللی گسترش داده است .
هر پژوهشکده منطبق برقوانین و مصوبات پژوهشکده های مورد تایید شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم تحقیقات و فناوری براساس شرح خدمات تعریف شده به انجام طرح های تحقیقاتی، پژوهشی و پذیرش پژوهشگران مقاطع دکتری و کارشناس ارشد پژوهش محور در رشته های مصوب مي پردازد. تجاری سازی ایده ها ، برگزاری دوره های آموزشی کوتاه مدت، کنفرانس ها و همایش ها و سایر خدمات مرتبط در زمینه های مدیریت بحران های طبیعی، آینده پژوهی، کارآفرینی، برنامه ریزی شهری، بهسازی لرزه ای، خدمات خود را به جامع علمي عرضه نموده است. اين پژوهشگاه در راستای تولید علم اقتدار آفرين و نافع ، پژوهش تقاضامحور و تولید ثروت از علم با رویکرد بین المللی از طریق تعاملات بین المللی با معتبر ترین مراکز تحقیقاتی جهان فعالیت می نماید. همچنین رصدخانه علم و فناوری این پژوهشگاه  نيز در زمینه پایش و پویش محیط علم و فناوري و رصد روندها پژوهشگاه را در جهت تحقق فعالیت هاي علمي خويش ياري مي رساند.
فعاليت هاي پژوهشي پژوهشگاه شاخص پژوه ، از بدو تاسيس به عنوان گروه پژوهشي داراي وسعت، ابعاد و تنوع فراوان مي باشد كه تبديل ثمرات بسياري آنها به گزارش كاغذي امكان پذير نمي باشد مانند كارآفريني براي بيش از 100 نخبه، پژوهشگر و دانشجو در عرصه فعاليت هاي پژوهشي، توليدي، تجاري سازي ايده و... كه مشغول به كارهستند و يا ارائه خدمات در حوزه هاي فناوري نوين و تجاري سازي ايده كه توليد ثروت از دانش ايجاد نموده است و وابستگي كشور را كاهش داده  و در راستای تحقق اقتصاد مقاومتی و تبلور اقتصاد مقاومتی در حوزه پژوهش صورت پذیرفته.
همچنين شركت هاي وابسته به اين پژوهشگاه كه به عنوان بازوهاي تجاري، توليدي و خدماتي مي باشند كه از توليدات پژوهشي پژوهشگاه تغذيه مي شوند كه با تمركز بر حوزه مناطق آزاد تجاري و حوزه بين الملل مشغول به فعاليت هستند و چرخه  توليد علم و تبديل ثروت را که خود زیربنای تحقق اقتصاد مقاومتی است را تكميل كرده اند. فعاليت هاي مذكور شايد تنها سرفصل هاي فعاليت هاي پژوهشگران، اساتيد و پرسنل پژوهشگاه در طول چند سال اخير مي باشد كه با يك عزم جهادي و اعتقاد راسخ به اين موضوع كه راه حل برون رفت كشور از ركود اقتصادي و اقتصاد وابسته نفت، اقتصاد دانش بنيان، به عنوان زیر بنای اقتصاد مقاومتی و توليد ثروت از دانش در قالب   پژوهش هاي تقاضا محور مي باشد و مطمئناً حمايت و ارشادات متوليان امر مي تواند در اين جهت راهگشا و كمك به توسعه و كيفيت افزايي فعاليت ها شود. پژوهشگران و مؤسسین پژوهشگاه،  امیدوارند با توکل بر خداوند متعال و جهاد مستمر علمی، اين پژوهشگاه را به عنوان نماد پژوهش بخش خصوصي درجهت اعتلاي بيش از پيش نام مقدس جمهوري اسلامي ايران در عرصه های علم و پژوهش در مقياس بين المللي نمايند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 دکتر امیر محمودزاده، دکتر محمدرضا منصوری دانشور
انجمن مخاطرات محیطی و توسعه پایدار،  پژوهشگاه شاخص پژوه

پيشگفتار

در چند گزارش قبلي به ترتيب به ارزيابي و پيش يابي الگوهاي ناهنجار بارش بر روي فلات ايران در طي آوريل 2019 (فروردين 1398) اقدام شد كه تمامي اين پيش بيني ها با صحت بالايي به لحاظ زماني و مكاني به وقوع پيوستند. همزمان پيش بيني شد كه بعد از رخداد سیلاب های سنگین و افزایش نفوذ آب در درزه ها و شکاف های گسلی امکان لغزندگی سطوح گسلش و فرارسیدن مرحله اتساع در آنها افزایش می یابد و منجر به وقوع زلزله های القایی در مناطق سیل زده در بازه هاي بعدی مي شود. همچنين توضيح داده شد كه رخداد سامانه های بلاکینگ اتمسفری مي تواند چند زلزله بزرگ را با احتمال بالای 75 درصدی سبب شود. در اين گزارش ثابت مي شود كه رخداد زلزله ها هم از نظر تعداد و هم از نظر بزرگا دقيقا همزمان و بعد از رخداد بارش هاي سنگين و سيلاب ها افزايش داشته اند به طوري كه فركانس، ميانگين و ماكزيمم بزرگاي زلزله ها به ترتيب حدود 10 درصد، 7 درصد و 14 درصد افزايش داشته اند. همچنين استفاده از شاخص شدت در فركانس زلزله ها نشان دهنده افزايشي در حدود 34 درصد براي كل فلات ايران مي باشد. لذا پيش بيني افزايش رخداد زمين لرزه ها نيز بر مبناي يك مقايسه ساده آماري بين شدت و فركانس زلزله هاي فروردين ماه با يك ماه قبل از آن تأييد مي شود.

صحت سنجي افزايش رخداد زلزله ها همزمان با بارش هاي ناهنجار

چنانكه در مقدمه اشاره گرديد، در چند گزارش قبلي به ارزيابي و پيش يابي الگوهاي ناهنجار بارش بر روي فلات ايران در طي فروردين ماه 1398 اقدام شد كه تمامي اين پيش بيني ها با صحت بالايي به لحاظ زماني و مكاني به وقوع پيوستند. براي مثال در گزارش مروری کوتاه بر مخاطرات طبیعی ناشی از بارش های نیمه نخست فروردین 1398، ارزيابي سامانه بارشي ناشي از بلاكينگ اتمسفري در هفته اول فروردين تشريح شد. در گزارش کوتاه پیش یابی بارش های سیلابی فروردین 1398 با بررسي الگوي داده های بارش تجمعی دهه سوم فروردين، وقوع بارش های سیلابی پيش بيني شد. همچنين در گزارش کوتاه پیش یابی بارش های زمستانه برای هفته اول ارديبهشت 1398 پيش بيني رخداد يك الگوي اقليمي ناهنجار از دماهاي پايين تر از نرمال و بارش هاي زمستانه در فلات ايران به انجام رسيد.

با توجه به بازه زماني شروع و اتمام عملكرد اصلي اين سامانه هاي بارشي در فلات ايران كه حدوداً در ماه فروردين 1398 به طول انجاميد، لذا تحليل رخداد زلزله ها نيز بر مبناي دو بازه زماني اصلي به انجام رسيد به طوري كه شدت و فركانس رخداد زلزله ها در دوره يك ماه همزمان با وقوع اين بارش هاي ناهنجار از 21 مارس (اول فروردين) تا 20 آوريل (31 فروردين) با شدت و فركانس رخداد زلزله ها در دوره يك ماه قبل از شروع بارش هاي ناهنجار در محدوده زماني 18 فوريه (29 بهمن)  تا 20 مارس (29 اسفند) 2019 مقايسه گرديد. داده هاي رخداد زلزله براي كل فلات ايران به صورت برخط از سایت مركز ژئوفيزيك دانشگاه تهران به نشاني http://irsc.ut.ac.ir/index.php دريافت گرديد و سپس به طور آماري مورد سنجش قرار گرفت.

نتايج به طور خلاصه در جدول شماره (1) ارائه شده است. بر اين اساس مشاهده مي شود كه فركانس زلزله ها به طور كلي حدود 10 درصد افزايش داشته است. ميانگين و ماكزيمم بزرگاي زلزله ها نيز بين 7 تا 14 درصد افزايش داشته اند. براي ارائه يك نتيجه يكپارچه از شاخص شدت در فركانس زلزله ها استفاده شد كه حاصلضرب فركانس زلزله ها در ميانگين و ماكزيمم بزرگاي زلزله ها مي باشد و اين شاخص، افزايشي در حدود 34 درصد را نشان مي دهد. پيشنهاد مي شود اين شاخص براي مقايسه در پنجره هاي زماني و مكاني مختلف در فلات ايران هم استفاده شود چرا كه از دقت بيشتري در نشان دادن درجه حساسيت لرزه اي زمين برخوردار خواهد بود.

 دکتر امیر محمودزاده، رئیس انجمن آمایش سرزمین ایران خواستار ایجاد دانشگاه مدیریت بحران در کشور شد.

چكيده
در این گزارش تلاش می شود تا بر مبنای یک روش ارزیابی راهبردی و سريع محیطی، مخاطره رخداد سیل و اندازه ریسک ناشی از آن در محل خروجی حوضه های آبريز بزرگ ایران مورد بررسی قرار گیرد. برای این منظور از تقسیمات واحدهای هیدرولوژیک حوضه های آبریز استفاده شد و بر مبنای هر کدام از حوضه ها (که خود پهنه زهکشی چندین حوضه آبخیز کوهستانی به علاوه مناطق هموار دشت را شامل می شود) خصوصیات طبیعی فیزیکی، زیستی و انسانی آنها ارائه گرديد. در نهایت حجم سیلاب و دبی ويژه سیلاب در جریان رخداد بارش های بحراني و ناهنجار در این حوضه ها برآورد شد. در نهايت اين احجام و دبي هاي محاسبه شده با حجم مخازن سدهاي در دست بهره برداري و دبي سيلاب دوره هاي بازگشت مختلف مقايسه گرديد و نتايج نشان داد كه اولاً حجم مخازن سدهاي بزرگ كشور ممكن است به دليل حجم رسوبگذاري دردوره طولاني بهره برداري، كمتر از مقادير ادعايي باشد. ثانيا ادعاي رخداد بارش هاي بحراني با ايجاد دبي پيك سيلاب دوره بازگشت 1000 ساله در اين حوضه ها تأييد نمي شود.

 
1- مقدمه اي بر تقسیمات هیدرولوژیک ایران
براي انجام تقسیمات هیدرولوژیک ایران معمولا به دستورالعمل و ضوابط تقسیم بندی و کدگذاری حوضه های آبریز و محدوده های مطالعاتی در سطح کشور (نشریه شماره 282-الف سال 1383) و همچنین دستورالعمل تقسیم بندی و کدگذاری حوضه های آبریز و محدوده های مطالعاتی در سطح کشور (نشریه شماره 310 سال 1391) استناد مي گردد که در آنها حوضه های آبریز اصلی و حوضه های فرعی درجه دو و درجه سه وبالاتر در كشور شناسایی شده اند.
بر اين اساس، تقسيم بندي سطح كشور به 6 حوضه آبريز اصلي كه از چند دهه قبل مورد عمل بوده با توجه به تطابق با مشخصات توپوگرافي و ويژگي هاي هيدرولوژيكي كشور، مورد قبول واقع گرديد. تقسيمات شش گانه فوق به شرح نقشه (1-1) شامل حوضه دریای مازندران، حوضه دریای عمان و خلیج فارس، حوضه فلات مرکزی، حوضه دریاچه ارومیه، حوضه مرزی شرق و حوضه قره قوم می باشد. طبق ضوابط دستورالعمل تقسیم بندی و کدگذاری حوضه های آبریز و محدوده های مطالعاتی، 6 حوضه آبريز اصلي و درجه يك كشور به 30 حوضه آبريز درجه دو تقسيم گرديده كه اسامي آنها در جداول (1-1) تا (1-6) و موقعیت آنها در نقشه (1-2) ارائه شده است. این 30 حوضه آبریز هم خود مجموعاً به 632 واحد هیدرولوژیکی دشت تقسیم بندی شده اند.
در گزارش حاضر از داده های GIS مربوط به منطقه بندی 30 واحد هیدرولوژیکی حوضه هاي آبريز درجه دو کشور استفاده می شود که از مرجع دفتر مطالعات پايه منابع آب شركت مديريت منابع آب ايران تدارک دیده شده است.

فایل کامل گزارش همراه با تصاویر و نقشه ها را از اینجا دانلود کنید.